Folklor polski jest jednym z najbardziej bogatych i kolorowych na całym świecie. Mamy 5 polskich tańców narodowych, a każdy region charakteryzuje się swoim tańcem. Nasz repertuar zachwycał i zachwyca widownię na całym świecie – mówi Martyna Szklarkowska z Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych, który od ponad 70 lat łączy pokolenia i rozsławia polski folklor w kraju i za granicą, a w rozmowie z nami opowiada m.in. o tym, że kultura ludowa to nie relikt przeszłości, ale potężna dawka czystej energii, o kulisach scenicznego życia i Panu Kleksie, który połączył autentyczne stroje ludowe, muzykę, śpiew i taniec z filmowym i młodzieżowym językiem obrazu.
Wszystko zaczęło się 70 lat temu. Jak zmienił się zespół na przestrzeni tych dekad i co sprawia, że folklor wciąż fascynuje nowe pokolenia?
MSZ: Dokładniej 71 lat temu. Zakończyliśmy właśnie 71 sezon artystyczny ZPiT Wałbrzych im. Władysława Flisa. Na pewno przez ponad siedem dekad zespół nieustannie się rozwijał. Zmieniały się pokolenia tancerzy, repertuar, muzycy. Dziś staramy się wplatać do repertuaru pozycje tańców scenicznych oraz formy współczesne i nowoczesne aby przyciągać nowe pokolenia i aby ten folklor był dla obecnych widzów bardziej atrakcyjny. Niezmiennie pozostają jednak autentyczność, szacunek do tradycji oraz poziom artystyczny.
Jakie były najtrudniejsze momenty w 70-letniej historii zespołu i co sprawiło, że przetrwał on w tak doskonałej formie do dziś?
MSZ: Na pewno były to okresy wszelkiego rodzaju zmian ustrojowych i organizacyjnych, kiedy wiele zespołów musiało się zmierzyć z ograniczeniami finansowymi. Kolejnym trudnym czasem była pandemia COVID, podczas której nie odbył się jeden z naszych jubileuszy, a próby, koncerty i wyjazdy zostały wstrzymane na kilka miesięcy.
Jesteście wielopokoleniową rodziną?
MSZ: Tak, jak najbardziej…Jeśli opisujemy kulturę i sposób funkcjonowania zespołu to jest to bardzo trafne określenie. Na przestrzeni tylu dekad przez zespół przewinęły się już całe rodziny: rodzice, dzieci, były są i będą małżeństwa, rodziny i tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wspólne spędzanie czasu na salach tanecznych, wyjazdach i koncertach powoduje, że między uczestnikami zawiązuje się ta “magiczna” więź.
Dzisiejszy Zespół Pieśni i Tańca Wałbrzych i jego repertuar bardzo różni się od tego sprzed kilku dekad?
MSZ: Tak, ale nie w tym sensie, że zespół odszedł od swoich korzeni. Zmieniła się przede wszystkim forma prezentacji folkloru, podczas gdy jego fundament pozostaje taki sam.
Jak udaje się utrzymać stroje, w których występujecie w tak świetnym stanie przez dekady? Bo pewnie niejeden z nich ma już swój wiek?
MSZ: Stroje to jeden z najcenniejszych elementów dorobku zespołu. Od lat otaczane są szczególną troską. Każdy kostium wymaga odpowiedniego przechowywania, konserwacji, ręcznych napraw naszej kostiumerki. Staramy się także stale uzupełniać stany o nowe kostiumy lub ich elementy, a przede wszystkim buty, które zużywają się najszybciej i których potrzeba najwięcej. Dzięki tej wspólnej trosce wiele elementów garderoby służy kolejnym pokoleniom artystów.
Stroje ludowe mają mnóstwo halek, spineczek, pasów i nakryć głowy. Jaki element garderoby potrafi sprawić najwięcej problemów w najmniej odpowiednim momencie?
MSZ: To kwestia indywidualna (śmiech) – sznurowanie butów na czas, zawiązanie halki tak, żeby nie spadła podczas koncertu, czy zmiana “mokrej” od potu koszuli to są zawsze problematyczne sytuacje, a czas gra na naszą niekorzyść…. takie trudne akcje rozgrywają się najczęściej za kulisami, by na scenie wszystko już wyglądało idealnie. Tu jak najbardziej doświadczenie tancerza i obycie ze sceną ma znaczenie.
Co jest ważniejsze przy wyborze nowych członków – talent taneczny, muzyczny czy miłość do folkloru?
MSZ: Przy wyborze nowych członków najważniejsze są ich chęci, a instruktorzy tańca i śpiewu już się wszystkim zajmą. Dziś zapraszamy każdego, kto choć odrobinę lubi tańczyć lub śpiewać aby spróbował swoich sił w naszych szeregach.
W czasach TikToka i szybkich trendów wideo, jak przekonujecie nastolatków, że nauka oberka czy kujawiaka jest „cool”?
MSZ: W czasach tik Toka liczy się autentyczność, a to właśnie oferuje folklor. Tu nie ma filtrów, ani efektów specjalnych. To nasze umiejętności i praca. Pokazujemy także nasze akcje z artystami młodego pokolenia, którzy wracają do tradycji, nawiązują do folkloru i pokazują, że jest to jak najbardziej cool.
Można powiedzieć, że reprezentując Polskę za granicą, opowiadacie światu specyficzną historię Dolnego Śląska – regionu tak bardzo zróżnicowanego kulturowo?
MSZ: Wyjeżdżając za granicę na festiwale folklorystyczne opowiadamy namiastkę Historii Polski oprócz tradycji dolnośląskich. Folklor Polski jest jednym z najbardziej bogatych i kolorowych na całym świecie. Mamy 5 polskich tańców narodowych, a każdy region charakteryzuje się swoim tańcem. Nasz repertuar zachwycał i zachwyca widownię na całym świecie.
Wasze podróże to nie tylko taniec, ale też możliwość zwiedzenia pięknych miejsc – w których krajach występował ZPiT Wałbrzych, a jaki kierunek jest Waszym marzeniem?
MSZ: Mogę powiedzieć, żeprzez 70 lat zespół podróżował po całym świecie – Europa była najczęściej wybieranym kierunkiem, ale odwiedziliśmy także Azję i Amerykę Południową – byliśmy w Chinach i Brazylii jako te najdalsze kierunki. Na pewno do Azji chcielibyśmy wrócić z obecnym składem zespołu.
Na koniec wisienka na torcie, czyli teledysk i Pan Kleks na ludowo – opowiedzcie proszę o tym wyjątkowym projekcie.
MSZ: Nie ukrywam, że jest to pierwsza na taką skalę, nowoczesna i energetyczna produkcja Zespołu Pieśni i tańca “Wałbrzych”, w której tradycyjny folklor spotyka się z miejską przestrzenią i współczesną estetyką. Klip pokazuje tancerzy i wokalistów w dynamicznych układach, łącząc autentyczne stroje ludowe, muzykę, śpiew i taniec z filmowym i młodzieżowym językiem obrazu. Projekt ma na celu promocję zespołu oraz udowodnienie, że folklor może być atrakcyjny, bliski młodemu pokoleniu, potrafi wychodzić poza swoje ramy i nadal fascynować.
Dziękuję za rozmowę
Foto: FB Zespół Pieśni i Tańca Wałbrzych
