Według tradycyjnych przekazów 28 września 551 roku p.n.e. przyszedł na świat Konfucjusz, wybitny chiński filozof, którego nauki na zawsze ukształtowały kulturę oraz filozofię Azji Wschodniej. Jego oryginalne miano będące zlatynizowaną formą imienia K’ung fu-tsy oznacza po prostu Mistrza K’ung. Choć sam myśliciel nie pozostawił po sobie żadnych własnoręcznych pism, jego naukę i przemyślenia zebrali uczniowie w kultowej księdze pt. „Dialogi konfucjańskie”.
Głównym obszarem rozważań filozofa było codzienne życie ludzi oraz stabilność społeczna i państwowa. Uważał, że fundamentem ładu są podstawowe cnoty, takie jak humanitaryzm, poprawność, mądrość oraz lojalność. Cnoty te miały realizować się w pięciu fundamentalnych relacjach społecznych, łączących panującego z urzędnikiem, ojca z synem, starszego z młodszym bratem, męża z żoną oraz przyjaciół między sobą. Zdaniem myśliciela moralność jednostki i silna rola rodziny stanowiły jedyną gwarancję pokoju w państwie, a dużą rolę w kształtowaniu ładu przypisywał edukacji obejmującej zarówno umysł, jak i kwestie serca oraz ducha.
Doktryna stworzona przez filozofia, znana jako konfucjanizm, była rozwijana przez jego licznych następców i komentatorów, takich jak Mencjusz czy Xunzi, a z czasem objęła swoim zasięgiem nie tylko Chiny, ale i Japonię, Koreę oraz Wietnam. O niezwykłym szacunku, jakim darzono mistrza, świadczy legenda, według której po jego śmierci uczniowie opłakiwali go przez trzy lata, a najwierniejszy z nich, Zigong, spędził na jego grobie aż sześć lat, głosząc, że od początku ludzkości nie było człowieka równego Konfucjuszowi.
Mądrość chińskiego filozofa przetrwała tysiąclecia w postaci ponadczasowych aforyzmów, które do dziś poruszają dojrzałością i trafnym spojrzeniem na ludzką naturę. Konfucjusz przypominał między innymi, że wybór ulubionego zawodu sprawia, iż człowiek nigdy nie czuje się zmęczony pracą, a potknięcia zdarzają się nam na małych kretowiskach, a nie na wielkich górach. Przestrzegał także przed myśleniem bez nauki oraz ubieganiem się o wiedzę bez refleksji, wskazując przy tym, że ten, kto popełnił błąd i nie próbuje go naprawić, popełnia tak naprawdę drugi błąd. Słynne stało się również jego spostrzeżenie polityczne, mówiące o tym, że w państwie rządzonym dobrze wstyd być biednym, podczas gdy w państwie rządzonym źle prawdziwą hańbą jest być bogatym.
Cytaty z Konfucjusza:
- Wybierz sobie zawód, który lubisz, a nigdy nie będziesz zmęczony.
- Bezużyteczną rzeczą jest uczyć się, lecz nie myśleć, a niebezpieczną myśleć, lecz nie uczyć się niczego.
- Człowiek potyka się a o kretowiska, nie o góry.
- Dawniej ludzie uczyli się dla samych siebie, dziś robią to na pokaz.
- Kto lubi dobrze jeść, może z głodu umrzeć.
- Kto nie potrafi spoglądać daleko, ten ma kłopoty blisko.
- Kto trzęsie drzewem prawdy, temu padają na głowę obelgi i nienawiść.
- Kto wie, że popełnił błąd i nie próbuje go naprawić, popełnia drugi błąd.
- Żaden lekarz nie może być dobrym lekarzem, jeżeli sam nie chorował.
- W państwie rządzonym dobrze – wstyd być biednym; w państwie rządzonym źle – jest hańbą być bogatym.
Marta Kot, fot. Wikipedia
