Budowa strategicznej infrastruktury drogowej na Pomorzu przyniosła niezwykłe odkrycie historyczne. Podczas prac nad nową drogą krajową prowadzącą do planowanej elektrowni jądrowej „Lubiatowo-Kopalino”, archeolodzy natrafili na cenne obiekty powiązane z kulturą pomorską. Najbardziej spektakularnym znaleziskiem okazały się dwa kurhany zlokalizowane na terenie miejscowości Jackowo.
Pierwsze sygnały o ukrytych w ziemi skarbach pojawiły się już w 2024 roku podczas archeologicznych badań powierzchniowych, kiedy to badacze zabezpieczyli liczne fragmenty ceramiki pochodzącej z różnych epok. Na tej podstawie wytypowano osiem kluczowych stanowisk. Prawdziwym przełomem okazały się jednak tegoroczne wykopy na stanowisku Jackowo 5.
Oprócz obiektów gospodarczych, takich jak dawne paleniska, piecowiska oraz tzw. stein küchen (z niemieckiego: kamienne kuchnie lub piece), archeolodzy odsłonili dwa kurhany – starożytne grobowce mające formę sztucznie usypanych kopców kamiennych. Co ciekawe, wewnątrz obiektów nie znaleziono śladów pochówków. Naukowcy przypuszczają więc, że kopce mogły pełnić funkcję symboliczną bądź kultową.
Odnalezione we wnętrzu kurhanów fragmenty naczyń glinianych jednoznacznie wskazują na powiązanie znaleziska z kulturą pomorską. Funkcjonowała ona we wczesnej epoce żelaza, czyli w okresie obejmującym od VI do II wieku p.n.e..
Wielka misja archeologiczna za miliony złotych
Prace wykopaliskowe na zlecenie budowniczych drogi realizuje obecnie Fundacja Dziedzictwa Archeologicznego. Badania prowadzone są na imponującej przestrzeni ośmiu stanowisk o łącznej powierzchni aż 832 arów. Cała akcja ratowania zabytków potrwa do III kwartału 2026 roku, a jej koszt wynosi ponad 2,5 miliona złotych.
Obecność naukowców na placu budowy to standardowa i niezwykle ważna procedura. Wszystkie kluczowe prace ziemne, w tym usuwanie żyznej warstwy gleby (odhumusowanie), odbywają się pod ścisłym nadzorem. Jeśli operatorzy maszyn lub nadzorujący archeolog dostrzegą jakikolwiek przedmiot o wartości zabytkowej, roboty są natychmiast wstrzymywane, a odkrycie trafia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Budowa drogi trwa w najlepsze i zgodnie z planem
Mimo intensywnych badań archeologicznych, inwestycja mająca na celu skomunikowanie przyszłej elektrowni jądrowej z siecią dróg publicznych przebiega bez opóźnień. Nowa trasa o długości 26 kilometrów będzie drogą jednojezdniową (przekrój 1×2) klasy GP (główna ruchu przyspieszonego) i powstaje w zupełnie nowym śladzie. Inwestycję podzielono na dwa kluczowe odcinki:
- Odcinek Lubiatowo – droga wojewódzka nr 213 (11,2 km): Za realizację tego fragmentu w systemie „Projektuj i buduj” odpowiada konsorcjum firm Polimex Infrastruktura, Polimex Mostostal oraz Mosty Łódź. Wartość tego kontraktu wynosi ponad 177 mln zł, a finalne zakończenie prac w terenie zaplanowano na II kwartał 2028 roku. W kwietniu 2026 roku uzyskano już pozwolenie na budowę dla pierwszych 5 kilometrów (tzw. „ostatniej mili”), a wnioski o decyzje ZRID dla reszty trasy są sukcesywnie procesowane.
- Odcinek DW213 – węzeł Łęczyce na drodze ekspresowej S6 (15 km): Wykonawcą tego fragmentu jest konsorcjum firm Aldesa Construcciones Polska i Aldesa Construcciones. Umowa opiewa na kwotę prawie 200 mln zł. Wniosek o decyzję ZRID złożono w maju 2026 roku, a jej otrzymanie spodziewane jest w III kwartale br.. Oddanie tego odcinka do użytku zaplanowano na IV kwartał 2028 roku.
Wszystkie umowy z wykonawcami zostały podpisane w II i III kwartale 2025 roku. Dzięki sprawnej koordynacji prac budowlanych oraz ratunkowych badań archeologicznych, nowoczesna infrastruktura Pomorza rozwija się w poszanowaniu dla najstarszych dziejów naszego kraju.
Karolina Osińska-Marcińczyk, fot. GDDKiA
