Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę ustanawiającą rok 2027 Rokiem Nauki. Decyzja ta ma na celu uczczenie 160. rocznicy urodzin Marii Skłodowskiej-Curie – jednej z najwybitniejszych postaci w historii światowej nauki i dwukrotnej laureatki Nagrody Nobla. Przesłaniem nadchodzących obchodów będzie promocja badań, innowacji oraz edukacja młodego pokolenia.
Maria Salomea Skłodowska-Curie urodziła się 7 listopada 1867 roku w Warszawie. Od najmłodszych lat wykazywała niezwykły talent dydaktyczny i naukowy – w młodym wieku znała już pięć języków i udzielała korepetycji.
Pionierka, która zmieniła bieg historii
Droga do zdobycia wyższego wykształcenia wymagała od niej ogromnych poświęceń. Z racji ograniczeń prawnych dla kobiet w ówczesnej Polsce, Maria zawarła ze swoją siostrą Bronisławą umowę: najpierw pracowała jako guwernantka w majątku Żorawskich w Szczukach (gdzie w wolnym czasie uczyła czytania i pisania wiejskie dzieci), aby sfinansować medyczne studia siostry w Paryżu. Dopiero na początku 1891 roku wyjechała do Francji, by rozpocząć naukę na prestiżowej Sorbonie.
Wyjazd do Paryża stał się początkiem jej spektakularnej kariery. W 1906 roku poprowadziła swój pierwszy wykład, stając się pierwszą kobietą profesorem na Sorbonie. Do jej przełomowych osiągnięć należy stworzenie fundamentów radiochemii, rozwinięcie teorii promieniotwórczości, opracowanie technik rozdzielania izotopów oraz odkrycie dwóch nowych pierwiastków – radu i polonu, nazwanego tak na cześć jej ojczyzny. To również z jej inicjatywy zapoczątkowano pionierskie badania nad wykorzystaniem promieniotwórczości w walce z chorobami nowotworowymi.
Historyczne wyróżnienia i służba ludziom
Niezwykły dorobek polsko-francuskiej uczonej został dwukrotnie nagrodzony Nagrodą Nobla:
- 1903 r. (fizyka): nagroda przyznana wspólnie z mężem Pierre’em Curie oraz Henrim Becquerelem za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości.
- 1911 r. (chemia): indywidualna nagroda za odkrycie polonu i radu, wydzielenie czystego radu oraz badanie właściwości chemicznych pierwiastków promieniotwórczych.
Dzięki temu Skłodowska-Curie dołączyła do wąskiego grona zaledwie pięciu osób uhonorowanych więcej niż jednym Noblem. Pozostaje jedynym człowiekiem w historii uhonorowanym tą nagrodą w dwóch różnych naukach przyrodniczych.
Jej wielkość objawiała się jednak nie tylko w laboratorium. Podczas I wojny światowej zorganizowała specjalne ciężarówki z aparaturą rentgenowską – tzw. „małe Curie” – niosąc pomoc rannym żołnierzom na froncie. Aby móc nimi kierować, w 1916 roku jako jedna z pierwszych kobiet zdobyła prawo jazdy na pojazdy ciężarowe.
Prywatnie była matką dwóch córek: Irène (która poszła w ślady mamy i również została laureatką Nagrody Nobla) oraz Ève. W dowód uznania jej wybitnych zasług dla świata, Maria Skłodowska-Curie spoczęła w paryskim Panteonie jako pierwsza kobieta w historii wyróżniona w ten sposób ze względu na własne dokonania naukowe.
2027: Rok czerpania z dziedzictwa
Ustanowienie roku 2027 Rokiem Nauki ma stać się przestrzenią do dyskusji o tym, jak współczesne badania i postęp technologiczny wpływają na rozwój społeczeństwa oraz gospodarki. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podkreśla, że obchody mają zainspirować młode pokolenie do odważnego stawiania pytań i odkrywania świata – dokładnie tak, jak robiła to ponad wiek temu Maria Skłodowska-Curie.
Marta Kot, fot. Wikipedia
