Strona główna / Wywiady / Patrycja Staniszewska-Pobikrowska – adwokatka kościelna

Patrycja Staniszewska-Pobikrowska – adwokatka kościelna

Od 15 lat posiada uprawnienia adwokata kościelnego. Patrycja Staniszewska-Pobikrowska, to doktor nauk prawnych i doktor nauk teologicznych. Absolwentka trzech kierunków: prawa, prawa kanonicznego i teologii. Dodatkowo ukończyła studia doktoranckie z prawa kanonicznego. Wykładowca akademicki, autorka monografii oraz artykułów naukowych, prelegentka konferencji. Prowadzi własną kancelarię adwokacką w Warszawie, udziela konsultacji zdalnie, a nam opowiada o tak zwanych rozwodach kościelnych.

Jest Pani doktorem nauk prawnych i praktykującym adwokatem z własną kancelarią. Dlaczego zdecydowała się Pani być również adwokatem kościelnym?

Na mojej ścieżce zawodowej prawo kanoniczne było wcześniej niż prawo świeckie. Najpierw uzyskałam możliwość reprezentacji stron jako adwokat kościelny, a później uzyskałam uprawnienia adwokackie.

Obecnie przypadki, które trafiają do adwokata kościelnego, to głównie sprawy o stwierdzenie nieważności małżeństwa, czyli tzw. rozwody kościelne. Wiem, że nie ma pojęcia „rozwodu” w prawie kanonicznym, jednak chyba często zdarzają się osoby, które właśnie rozwodu oczekiwałyby w tej procedurze, tak?

Niestety nieprawidłowy teologicznie i kanonicznie termin „rozwód kościelny” zagościł powszechnie w rozmowach o stwierdzeniu nieważności małżeństwa. Często dla osoby, która pierwszy raz spotyka się z tym tematem słowo „rozwód” jest bardziej znane, choćby z procedury cywilnej. W prawie kanonicznym jest to jednak kluczowa różnica, bowiem dotyka istoty małżeństwa. Rozwód w prawie świeckim, to przecięcie ważnie zawartego małżeństwa. Kościelne stwierdzenie nieważności jest wskazaniem, że od samego początku małżeństwo nie było ważnie zawarte. Zawsze staram się wyjaśnić dlaczego ta różnica w pojęciach jest tak ważna.

Jak krok po kroku wygląda procedura stwierdzenia nieważności małżeństwa – od złożenia skargi powodowej do wydania wyroku?

Jeszcze przed złożeniem skargi wyróżniłabym etap przygotowania. Przed samym napisaniem skargi należy poznać historię całego małżeństwa, zastanowić się czy są podstawy do stwierdzenia nieważności, a jeśli tak to jakie oraz przemyśleć kwestię dowodową. Ja zwykle na pierwszą rozmowę ze stroną o małżeństwie, procesie i świadkach poświęcam ok. 2-3 godzin. Na tej podstawie jestem w stanie przygotować skargę powodową, którą później razem ze stroną jeszcze omawiam. Taką skargę (czasem nazywaną pozwem w nawiązaniu do terminologii świeckiej), składamy we właściwym sądzie kościelnym w dwóch egzemplarzach wraz z wymaganymi przez dany sąd załącznikami. Następnie oczekujemy na informacje z sądu, do których powinniśmy się ustosunkować. Później mamy dekret ustalający z jakich przyczyn będzie prowadzony proces i wskazanie składu sędziowskiego. Pamiętajmy, że druga strona otrzymuje kopię naszej skargi powodowej i również może się do tego ustosunkować. Dalej jest etap zbierania materiału dowodowego, w szczególności przesłuchania stron i świadków. W zależności o tytułów (powodów), z których toczy się proces, może być również badanie strony czy obydwu stron przez biegłego, najczęściej jest to ekspert z zakresu psychologii lub psychiatrii. Po tym w zależności od praktyki sadowej albo zostaje nam udostępniony materiał dowodowy do zapoznania się (publikacja akt) i wypowiada się później obrońca węzła małżeńskiego albo najpierw swoje uwagi składa obrońca węzła, a później otrzymujemy możliwość wglądu w akta. Publikacja akt jest dla strony jedynym momentem w procesie, w którym może przeczytać całe akta. Wcześniej dostęp do akt ma adwokat o ile strona go ustanowiła. Później następuje wyrokowanie.

Jakie dowody mają największą wagę przed sądem kościelnym? Czy prywatne wiadomości, zdjęcia czy opinie biegłych psychologów odgrywają tu kluczową rolę?

Wszystkie. Zarówno dowody z zeznań świadków, jak i dowody z dokumentów urzędowych i prywatnych, zdjęcia. Opinie biegłych również bardzo często stanowią istotny element materiału dowodowego.

Jak wygląda przesłuchanie stron i świadków? Czy byli małżonkowie spotykają się na sali sądowej face to face?

W procesie kościelnym nie ma tradycyjnych wokand (rozpraw), a strony nie spotykają się na sali. Każda strona i świadek jest przesłuchiwany osobno, najczęściej innego dnia. Daje to poczucie komfortu, zwłaszcza przy skonfliktowanych stronach,  aby uniknąć ewentualnego spotkania na korytarzu.

Z jakimi emocjami najczęściej przychodzą do Pani ludzie i co jest dla nich najtrudniejsze w trakcie trwania procesu?

Emocje są różne. Czasem klienci nadal przeżywają wszystko, czasem mają duży dystans. Niemniej mogę wskazać, że przy pierwszej rozmowie bardzo dużo osób okazuje emocje, bowiem dotykamy takich spraw, które gdzieś nadal głęboko siedzą w myślach. To naturalne i całkowicie zrozumiałe. Mówimy o ludziach, którzy coś dla siebie znaczyli i zdecydowali się tworzyć razem przyszłość, a coś spowodowało, że nie mogli tego zrobić. W pełni to rozumiem i staram się pomóc. W trakcie samego procesu czasem trudne jest to, że druga strona patrzy na wydarzenia z ich wspólnego życia całkowicie odmiennie niż pierwsza, co tę stronę boli.

Czym kierować się przy wyborze dobrego i uprawnionego adwokata kościelnego?

Tu nie ma złotej reguły, choćby z tego względu, że nie mamy oficjalnego jednego rejestru adwokatów kościelnych, jak analogicznie są publiczne bazy adwokatów czy radców prawnych. Są osoby wpisane na listy przy danych sądach kościelnych, ale jest to bardzo mocno ograniczone, często te same nazwiska występują na kilku listach lub nie zmieniają się od dekad. Największe możliwości wyboru dają wyszukiwarki. Uprawnienia wybranego przez siebie adwokata kościelnego można sprawdzić prosząc tę osobę o okazanie dyplomu ukończenia prawa kanonicznego. Można również sprawdzić czy w ogóle prowadzi firmę. Sądzę, że warto również sprawdzić czy dana osoba będzie miała dla nas czas na rozmowę i pytania czy np. tylko poprosi o wypełnienie formularza. Osobiście uważam, że z osobą, której powierzamy nasze czasem bardzo intymne sprawy, trzeba się polubić.

Jaka jest pierwsza i najważniejsza rada, którą dałaby Pani osobie, która dopiero zastanawia się, czy w jej przypadku jest podstawa do złożenia skargi powodowej?

Zastanowić się w sercu czy chce się podjąć taki proces – ja uważam, że jeśli pojawiła się taka myśl i dopuszczamy taką możliwość, to warto się temu przyjrzeć bliżej. Później umówić się na spotkanie z adwokatem kościelnym (z wyboru lub bezpłatnie w sądzie kościelnym), aby sprawdzić czy faktycznie w danej sprawie są podstawy do stwierdzenia nieważności.

Dziękuję za rozmowę.

Tagi:

Zostaw odpowiedź

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *