Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Pstrążnej szykuje się do niezwykłego przedsięwzięcia. Do grona siedemnastu zabytkowych obiektów skansenu dołączy wkrótce wyjątkowa chałupa z Kudowy-Zdroju. To nie tylko ratowanie architektury, ale przede wszystkim hołd dla niezwykłej, powojennej historii mieszkańców tych ziem.
Mowa o obiekcie przy ul. Słone 102 w Kudowie-Zdroju. Chałupa ta jest wpisana do rejestru zabytków i jako taka podlega ścisłej ochronie. Decyzja o jej translokacji, czyli przeniesieniu w nowe miejsce, to skomplikowany proces, który wymaga zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz przygotowania ogromnej dokumentacji.
Dzięki dofinansowaniu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wsparciu Urzędu Miejskiego w Kudowie-Zdroju, ruszyły już prace nad niezbędnymi badaniami. Specjaliści przygotują m.in. ekspertyzy techniczne i mykologiczne, inwentaryzację oraz projekt odbudowy, by dom mógł „odżyć” na nowo w malowniczej Pstrążnej.
80 lat od wielkiej podróży ze Wschodu
Wybór tej konkretnej chałupy nie jest przypadkowy. Po II wojnie światowej zamieszkała w niej Franciszka Kiernicka, która przybyła na Ziemię Kłodzką z Zubrzy pod Lwowem.
Symbolicznym zbiegiem okoliczności jest fakt, że właśnie teraz – 11 kwietnia 2026 roku – minęło dokładnie 80 lat od momentu, gdy do Kudowy dotarł transport z przesiedleńcami z okolic Lwowa. Pociąg, składający się z 55 wagonów, w których jechało po 5 rodzin wraz z dobytkiem i inwentarzem, jechał ze Wschodu niemal miesiąc. Wśród pasażerów byli mieszkańcy Zubrzy, Pasiek Zubrzyckich, Krotoszyna czy Dawidowa.
To właśnie tym ludziom – Kresowianom, którzy na nowo budowali swoje życie w Kudowie-Słonem – zostanie poświęcona stała wystawa w odbudowanej chacie.
Apel do mieszkańców: Ocalmy wspomnienia
Muzeum w Pstrążnej planuje stworzyć ekspozycję opartą na autentycznych przedmiotach przywiezionych przez przesiedleńców. Władze skansenu proszą mieszkańców Kudowy i okolic o przejrzenie rodzinnych pamiątek. Co jest poszukiwane? Przedmioty codziennego użytku, narzędzia, wytwory kultury materialnej przywiezione z Kresów. Niezwykle istotne są dokumenty i zdjęcia, fotografie oraz dokumenty rodzinne zostaną zdigitalizowane i zwrócone właścicielom. Muzeum chętnie odkupi cenne obiekty, przyjmie je w formie daru lub wypożyczy na potrzeby wystawy.
Pstrążna – miejsce, gdzie spotykają się światy
Skansen w Pstrążnej to miejsce unikalne. Sama wieś była sercem historycznego „zakątka czeskiego”. Przez wieki żyli tu „kłodzcy Czesi”, rdzenni mieszkańcy, którzy mimo zmian granic i języka (z czeskiego na niemiecki, a potem polski), trwali przy swojej ziemi. Dziś Pstrążna to turystyczna perła regionu.
Nowy obiekt ze Słonego będzie siedemnastym punktem na mapie muzeum, tworząc pełniejszy obraz skomplikowanej, wielokulturowej tożsamości Dolnego Śląska.
Karolina Osińska-Marcińczyk, fot. Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego – Skansen w Pstrążnej
