Gdy letnie słońce daje się we znaki, a synoptycy na najbliższe dni prognozują prawdziwy ukrop, wydaje nam się, że sięgnęliśmy granic wytrzymałości. Warto jednak spojrzeć na mapę świata i archiwa meteorologiczne. Okazuje się, że to, co u nas nazywamy skwarem, w innych zakątkach globu byłoby zaledwie przyjemną ochłodą. Z okazji dzisiejszej, wyjątkowej rocznicy przyglądamy się absolutnym, ekstremalnym rekordom temperatur na Ziemi.
145 lat od europejskiego rekordu wszech czasów
Dokładnie dzisiaj, 4 sierpnia 2026 roku, mija równo 145 lat od wydarzenia, które na zawsze zapisało się w historii meteorologii Starego Kontynentu. 4 sierpnia 1881 roku w hiszpańskiej Sewilli słupki rtęci pokazały niewiarygodne 50°C! Do dziś uznaje się to za prawdopodobnie najwyższą temperaturę powietrza, jaką kiedykolwiek odnotowano nie tylko w Hiszpanii, ale i w całej Europie.
Gdyby jednak ten wynik wciąż wydawał się wam za niski, przenieśmy się za ocean. Oficjalny światowy rekord temperatury powietrza należy do słynnej Doliny Śmierci w Stanach Zjednoczonych (Ameryka Północna). 10 lipca 1913 roku odnotowano tam aż 56,7°C!
Co ciekawe, przez niemal wiek za absolutnego lidera upałów uważano libijską miejscowość Al-Azizijja, gdzie 13 września 1922 roku odnotowano rzekomo 57,8°C. Dopiero w 2012 roku – po wnikliwych ponownych analizach – Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) unieważniła ten wynik. Wykazano bowiem, że 90 lat wcześniej badacz popełnił błąd i zapisał temperaturę wyższą o około 7 stopni od rzeczywistej.
Patrz pod nogi, czyli 70 stopni przy gruncie
Warto pamiętać, że oficjalne pomiary meteorologiczne dotyczą temperatury powietrza na wysokości dwóch metrów nad ziemią. Gdybyśmy jednak zmierzyli nagrzaną powierzchnię gruntu, liczby stają się wręcz niewyobrażalne.
Absolutny rekord temperatury przygruntowej należy do iracko-irańskich pograniczy, a dokładniej do obszaru Pustyni Lut w Iranie. W 2005 roku pomiary wykazały tam przy gruncie niesamowite 70,7°C! W takich warunkach asfalt dosłownie się topi, a chodzenie bez specjalistycznego obuwia graniczy z cudem.
A gdyby tak nieco ochłonąć? Szybki skok w drugą stronę
Jeśli od samego czytania o skwarze zrobiło wam się gorąco, czas na ekstremalne ochłodzenie. Ziemia potrafi bowiem mrozić równie mocno, jak palić.
Oficjalnym rekordem najniższej temperatury powietrza na naszej planecie pozostaje wynik ze stacji badawczej Wostok na Antarktydzie. 21 lipca 1983 roku odnotowano tam aż −89,2°C!
To jednak nie wszystko, co potrafi antarktyczny klimat. 22 lipca 2004 roku w najwyższych partiach lądolodu antarktycznego satelita Landsat zmierzył temperaturę powierzchni śniegu wynoszącą szokujące −98,6°C. Szacuje się, że temperatura powietrza na tradycyjnej wysokości 2 metrów wynosiła wówczas około −94 ± 4°C. Ponieważ jednak pomiar wykonano zdalnie z przestrzeni kosmicznej, Światowa Organizacja Meteorologiczna nie uznaje go za oficjalny rekord naziemny.
Marta Kot
