„Żyjemy w czasach, w których media społecznościowe mają ogromny wpływ na wybory odbiorców. Czytelnik bardzo często zanim sięgnie po książkę, chce najpierw poznać autora: zobaczyć, kim jest, co mówi, jakie wartości reprezentuje, czy jego sposób patrzenia na świat jest mu bliski. Dla niezależnej autorki to oznacza, że nie wystarczy napisać i wydać książkę. Trzeba jeszcze zbudować wokół niej zaufanie” – mówi w rozmowie z Agnieszką Góralczyk, Kinga Ludwikowska, która pisze dla dorosłych córek, matek i każdego, kto nosi w sobie niewypowiedziane historie. Książki autorki stały się dla tysięcy czytelniczek bezpieczną przestrzenią do ukojenia i przepracowania rodzinnych więzi. W rozmowie z nami, Kinga Ludwikowska opowiada m.in. o tym, dlaczego zrezygnowała z utartych szlaków, by tworzyć na własnych zasadach?
Jak selekcjonuje Pani pytania, które trafiają do Pani książek, aby miały one realną moc terapeutyczną i skłaniały do głębokiego wglądu?
KL: Bardzo często działam intuicyjnie, ale nie oznacza to przypadkowości. Patrzę przez pryzmat własnych doświadczeń, obserwacji, rozmów i tego, co sama przez lata odkrywałam w procesie rozwoju osobistego. Szukam pytań, które nie tylko brzmią dobrze, ale przede wszystkim zatrzymują. Takich, które potrafią chwycić za serce, poruszyć coś głębiej i zaprosić człowieka do spojrzenia w siebie. Nie traktuję tych pytań jako terapii w sensie klinicznym, bo nie jestem psycholożką ani terapeutką. Bardziej widzę je jako narzędzia do autorefleksji, pracy własnej i wewnętrznego wglądu. Zależy mi na tym, aby były otwarte, nienarzucające odpowiedzi i niedające gotowych rozwiązań. Dobre pytanie nie powinno prowadzić czytelnika za rękę do jednej „właściwej” odpowiedzi, ale raczej otwierać przed nim kilka możliwych dróg. Dlatego bardzo pilnuję, żeby moje pytania nie sugerowały, co ktoś powinien poczuć, pomyśleć albo odkryć. One mają raczej stworzyć przestrzeń. Nakreślić kierunek, ale nie wymuszać trasy.
Zawsze też podkreślam, że nie trzeba odpowiadać na wszystkie pytania od razu. Nie trzeba się zmuszać. Można robić to w swoim tempie, wracać do niektórych pytań po czasie, a jeśli jakieś budzi opór, niechęć albo napięcie – nie walczyć z tym na siłę, tylko z ciekawością zapytać siebie: dlaczego właśnie to pytanie tak mnie zatrzymuje? Czasem już sam opór jest ważną odpowiedzią. Inspiruję się szeroko pojętym rozwojem człowieka: psychologią, neuronauką, emocjami, relacjami, różnymi formami terapii, duchowością, podcastami, wykładami i rozmowami. Żyjemy w czasach, w których dostęp do wiedzy i inspiracji jest naprawdę ogromny. Trzeba tylko świadomie po niego sięgać, filtrować go przez siebie i sprawdzać, co jest zgodne z naszą własną prawdą. Dla mnie pytanie ma realną moc wtedy, gdy nie kończy się na odpowiedzi zapisanej na papierze, ale zostaje z człowiekiem dłużej. Kiedy wraca w codzienności. Kiedy pomaga zauważyć coś, czego wcześniej nie chcieliśmy albo nie umieliśmy zobaczyć.
Pani profile w mediach społecznościowych, jak Instagram, mówią o zmysłach, emocjach i uważności. Jak Pani dba o własną uważność w trakcie pisania?
KL: Przyznam szczerze, że wszystko zależy od dnia. Są dni, w których jestem bardzo uważna na swoje otoczenie, potrzeby i świadomie tworzę dla siebie wspierającą przestrzeń do pracy. Ale są też takie, w których po ludzku o tym zapominam i dopiero po kilku godzinach przypominam sobie, że oprócz kawy dobrze byłoby wypić też wodę. Dlatego moja uważność w trakcie pisania nie polega na tym, że zawsze robię wszystko idealnie. Bardziej na tym, że uczę się do siebie wracać. Cały proces, wbrew pozorom, zaczyna się jeszcze przed pisaniem – od snu. Staram się dostarczać organizmowi odpowiednią dawkę dobrego odpoczynku, choć funkcjonuję w dość różnych godzinach i zdecydowanie wolę pracować popołudniami oraz nocą niż rano. Dbam też o nawodnienie, dlatego na biurku stoi obok mnie dwulitrowy bidon, który dość skutecznie przypomina mi, że nie samą kawą człowiek żyje. Pomaga mi również przestrzeń. Światło dzienne, przewietrzony pokój, porządek wokół biurka, czasem kadzidełko o zapachu, który lubię. Zdarza mi się rozetrzeć na skórze olejek cytrusowy albo rozmarynowy – cytrusowy mnie pobudza, rozmarynowy pomaga mi się skupić. Wieczorem wybieram raczej ciepłe światło lampy, świeczkę zapachową, herbatę ziołową i filtr na monitorze, który zmniejsza ilość niebieskiego światła. Staram się też pamiętać o ciele. O tym, żeby co jakiś czas wstać, rozciągnąć się, rozluźnić kark, ramiona, dłonie. Pisanie jest bardzo intensywną pracą umysłową, ale ciało cały czas w niej uczestniczy. Jeśli je ignoruję, prędzej czy później zaczyna się upominać.
Dbam również o suplementację, choć traktuję to bardzo indywidualnie – każdy organizm ma inne potrzeby. U mnie dobrze sprawdzają się między innymi adaptogeny, w których jestem szczerze zakochana. Bardzo pomaga mi też dopasowanie rodzaju pracy do nastroju. Jeśli jestem melancholijna, często wybieram sceny emocjonalne albo bardziej czułe teksty. Jeśli jestem niewyspana, napięta albo coś mnie zdenerwowało, łatwiej mi wejść w scenę walki, konfliktu albo projekt wymagający konkretnych decyzji. Nie zawsze walczę z tym, w jakim jestem stanie. Czasem po prostu próbuję go dobrze wykorzystać. Myślę, że moja uważność w pisaniu polega właśnie na takich drobnych gestach: sprawdzaniu siebie, zauważaniu ciała, tworzeniu przestrzeni, słuchaniu własnego rytmu i wracaniu do siebie wtedy, gdy znowu odpłynę za daleko w pracę. To wszystko przekłada się nie tylko na moje samopoczucie, ale też na jakość tego, co piszę.
Wybrała Pani drogę self-publishingu i odniosła sukces na Amazonie. Co jest największym wyzwaniem dla niezależnej autorki w Polsce?
KL: Na moim obecnym etapie największym wyzwaniem jest zbudowanie marki osobistej. Żyjemy w czasach, w których media społecznościowe mają ogromny wpływ na wybory odbiorców. Czytelnik bardzo często zanim sięgnie po książkę, chce najpierw poznać autora: zobaczyć, kim jest, co mówi, jakie wartości reprezentuje, czy jego sposób patrzenia na świat jest mu bliski. Dla niezależnej autorki to oznacza, że nie wystarczy napisać i wydać książkę. Trzeba jeszcze zbudować wokół niej zaufanie. Dla mnie jest to szczególne wyzwanie, ponieważ wcześniej zawodowo pracowałam nad rozpoznawalnością firm, marek i produktów, a nie samej siebie. Czym innym jest prowadzić komunikację marki, a czym innym stanąć twarzą, nazwiskiem i własną historią przed odbiorcami. Nawet jeśli ma się doświadczenie w marketingu i studia w tym kierunku, budowanie własnych profili, strony autorskiej, społeczności i rozpoznawalności jest zupełnie innym doświadczeniem. Ale marka osobista to nie tylko social media. To także opinie czytelników, recenzje, polecenia, rozmowy, obecność w różnych miejscach i konsekwentne pokazywanie swojej pracy. Dla początkującej autorki opinie są bardzo ważne, bo budują społeczny dowód słuszności. Im więcej osób mówi: „ta książka była dla mnie ważna”, tym łatwiej kolejnym czytelnikom zaufać i sięgnąć po daną publikację.
A zdobywanie takich opinii nie jest proste, zwłaszcza kiedy jednocześnie prowadzi się sprzedaż, marketing, przygotowuje kolejną książkę, pisze następne, analizuje kampanie, kontaktuje się z czytelnikami, dopilnowuje obowiązków wydawniczych, sprawdza jakość druku, poprawia opisy, grafiki, reklamy i całą komunikację. Self-publishing daje ogromną wolność, ale razem z nią przychodzi ogromna odpowiedzialność. Niezależna autorka bardzo często jest jednocześnie autorką, wydawcą, marketingowcem, grafikiem, strategiem, sprzedawcą, działem obsługi klienta i własnym PR-em. I myślę, że czasem najtrudniejsza w tym wszystkim jest samotność. Bo tylko ty naprawdę wiesz, ile pracy, czasu, emocji, decyzji i wątpliwości stoi za każdą publikacją. Z zewnątrz widać gotową książkę. Od środka widać cały proces, którego często nikt poza tobą nie zobaczy.
4. Dlaczego zdecydowała się Pani na Amazon KDP zamiast tradycyjnego polskiego wydawnictwa?
Zdecydowałam się na self-publishing przede wszystkim dlatego, że lubię mieć wpływ na cały proces twórczy i wydawniczy. Lubię decydować nie tylko o treści książki, ale też o jej formie, okładce, układzie, kolorach, opisie, cenie, terminie publikacji i sposobie komunikacji z czytelnikami. W tradycyjnym modelu wydawniczym część tych decyzji naturalnie przechodzi na wydawnictwo, a ja na tym etapie bardzo potrzebowałam wolności. Nie chciałam też wiązać się umową, która mogłaby ograniczyć moje tempo, kreatywność albo kierunek, w którym chcę się rozwijać. Nie lubię tworzyć pod sztywny deadline narzucony z zewnątrz. Zdecydowanie lepiej pracuje mi się wtedy, gdy sama jestem odpowiedzialna za swój rytm, decyzje i konsekwencje. Chciałam być swoją własną szefową. I nie żałuję tej decyzji.
Oczywiście self-publishing ma też swoje trudniejsze strony. Moje książki są obecnie dostępne głównie w sprzedaży internetowej. Trudniej wejść do księgarń stacjonarnych, trudniej pojawić się na targach bez własnego stanowiska, trudniej przebić się bez zaplecza promocyjnego dużego wydawnictwa. Wiele rzeczy trzeba zrobić samodzielnie albo samodzielnie je zorganizować. Ale z drugiej strony ta droga daje mi coś, co bardzo cenię: wolność wyboru. Mogę testować, uczyć się, poprawiać, rozwijać, decydować i budować wszystko po swojemu. To bywa wymagające, czasem samotne, ale też bardzo satysfakcjonujące. Nie wykluczam, że kiedyś któryś z kolejnych tytułów wydam z tradycyjnym wydawnictwem. Być może przyjdzie taki moment i taka książka, dla której będzie to właściwa droga. Na ten moment jednak zostaję przy self-publishingu, bo lubię tę niezależność, odpowiedzialność i wyzwanie.
Jak radzi sobie Pani z algorytmami Amazona i pozycjonowaniem swoich książek za granicą?
KL: Na ten moment promocja zagraniczna nie jest jeszcze moim głównym priorytetem, dlatego patrzę na ten proces przede wszystkim organicznie – przez pryzmat tego, jak książki funkcjonują na Amazonie bez dużych kampanii reklamowych czy szeroko zakrojonych działań marketingowych za granicą. Mam obecnie dwie książki w wersjach anglojęzycznych: „96 Questions” oraz „To My Beloved Daughter, Mom”, czyli odpowiedniki polskich tytułów „96 pytań” i „Kochanej Córeczce, Mama”. I muszę przyznać, że samo pozycjonowanie ich na zagranicznym rynku jest dużym wyzwaniem. Słowa kluczowe, kategorie, opis, SEO, content A+ Amazona czy dopracowana strona produktu są ważne, ale same w sobie nie wystarczą, jeśli nie idą za nimi dodatkowe działania: reklamy, recenzje, polecenia, ruch zewnętrzny, budowanie rozpoznawalności autora i realne zainteresowanie czytelników.
Nie ma się co oszukiwać – samo wydanie książki i opublikowanie jej na Amazonie nie jest końcem procesu. To dopiero początek. Amazon daje ogromne możliwości, ale jest też platformą, na której są miliony produktów. Algorytm nie wypromuje książki za autora tylko dlatego, że książka została dobrze przygotowana i opublikowana. Dla mnie Amazon jest przede wszystkim narzędziem sprzedażowym, a nie sprzedawcą, który wykona całą pracę za twórcę. Jako self-publisherka muszę o tym pamiętać. Mogę zadbać o opis, okładkę, słowa kluczowe, kategorie i jakość publikacji, ale jeśli chcę realnie walczyć o widoczność, potrzebuję też strategii marketingowej poza samą platformą. Dlatego ekspansję zagraniczną traktuję jako kolejny etap mojej autorskiej drogi, a nie coś, co muszę zrobić natychmiast. Książki w języku angielskim są już dostępne, ale powstały przede wszystkim z myślą o polskich czytelnikach, którzy po przeczytaniu „96 pytań” albo „Kochanej Córeczce, Mama” chcieliby podarować ich angielskie wersje swoim bliskim mieszkającym za granicą lub posługującym się językiem angielskim. Na większe działania międzynarodowe przyjdzie jeszcze czas. Wolę rozwijać ten obszar świadomie, krok po kroku, niż udawać, że samo pojawienie się książki na Amazonie oznacza automatyczne wejście na światowy rynek.
Pani książki wymagają od czytelnika ogromnego zaangażowania. Jakie są najbardziej poruszające wiadomości zwrotne, jakie otrzymała Pani od czytelników?
KL: Każda wiadomość, opinia i recenzja jest dla mnie niezwykle poruszająca, bo za każdą z nich stoi człowiek, który poświęcił mojej książce swój czas, uwagę i emocje. Są jednak takie słowa, które zostały ze mną szczególnie mocno. Jedną z pierwszych takich wiadomości była opinia mojej redaktorki, Pani Kamili, przy pracy nad książką „Zmysły – Twoje ukryte moce”. Pani Kamila urodziła się bez zmysłu węchu i była przekonana, że cały rozdział poświęcony węchowi może właściwie pominąć z perspektywy czytelniczki. Tymczasem okazało się, że znalazła w nim ćwiczenia, które już teraz wykonuje, jako osoba z anosmią. To było dla mnie ogromnie ważne. Poczułam wtedy, że moja książka naprawdę może spotkać człowieka tam, gdzie on jest – nie w idealnej wersji, nie w założeniu, że wszyscy odbieramy świat tak samo, ale w jego prawdziwym doświadczeniu.
Bardzo mocno noszę w sobie również wiadomości od osób, które pisały prywatnie o wzruszeniu. Pamiętam słowa o „Kochanej Córeczce, Mama”: „Przeczytałam ją w jeden wieczór. Płakałam jak dziecko. A później zaczęłam czytać jeszcze raz”. Przy takich wiadomościach zawsze ściska mi się gardło, bo wtedy widzę, że książka nie była tylko tekstem. Stała się dla kogoś przestrzenią przeżycia, zatrzymania, może nawet rozmowy z samą sobą.
Poruszają mnie też opinie, w których czytelnicy i recenzenci piszą, że odnaleźli w moich książkach siebie. Że coś się ułożyło, wybrzmiało, coś zostało zauważone. Zespół Lava Publishing Polska napisał o „Zmysłach”: „To lektura, która nie tylko inspiruje, ale realnie uczy, jak czule żyć, nie szukając wielkich zmian”. To zdanie było dla mnie szczególnie ważne, bo właśnie na tym bardzo mi zależało – żeby pokazać, że zmysły są narzędziem, które mamy zawsze przy sobie, i że można wracać do siebie bez wielkich rewolucji.
Ogromnie ważna jest dla mnie również relacja z Panią Bożeną – recenzentką, która jako jedna z pierwszych zainteresowała się wszystkimi moimi książkami. Kiedy zaczynałam współpracę z recenzentami, jeszcze nie wiedziałam, jak poruszać się w tym środowisku, czego się spodziewać i jak wygląda taka współpraca. Pani Bożena przyjęła mnie bardzo serdecznie i do dziś jesteśmy w kontakcie. O moich książkach pisała między innymi: „To moje kolejne spotkanie z autorką Kingą Ludwikowską, udane bardzo”, a o „96 pytaniach”, że „ta książka pomogła szczerze i odważnie otworzyć się na siebie”. Dla początkującej autorki takie słowa są jak wiatr w skrzydła.
Mogłabym przytaczać wiele cytatów, bo każda opinia zostawia we mnie ślad. Szczególnie pamiętam słowa Mirosławy Dudko o „Zmysłach”, że to „towarzysz dłuższej podróży w głąb siebie”. Recenzownia napisała o „Kochanej Córeczce, Mama”, że o sile tej książki decyduje „bezkompromisowa autentyczność”, a Sztukater nazwał ją „ciepłą, mądrą i pełną emocji książką o kobiecości”. Z kolei o „Zanim odejdzie Tata” pojawiły się słowa, że to nie jest książka, którą można oceniać wyłącznie przez pryzmat treści – „to doświadczenie”.
I chyba właśnie takie wiadomości poruszają mnie najbardziej. Te, w których widzę, że moje książki nie zostały tylko przeczytane, ale naprawdę przeżyte. Że ktoś zatrzymał się przy nich na dłużej. Że coś poczuł, coś zrozumiał, coś nazwał albo odważył się zadać sobie pytanie, którego wcześniej unikał.
Za każdą taką wiadomość jestem ogromnie wdzięczna. To dzięki czytelnikom i recenzentom czuję, że moje słowa naprawdę mogą nieść wartość.
Gdyby miała Pani odpowiedzieć na jedno najważniejsze pytanie ze swojej książki 96 pytań, które by to było i jak brzmi odpowiedź?
KL: Dziś wybrałabym pytanie: „Jakie jedno wspomnienie chciałbyś przeżyć jeszcze raz?”. I od razu pomyślałam o zwiedzaniu bunkrów z moim kochanym Dziadkiem, którego nie ma już ze mną. To wspomnienie nie jest ostre. Powiedziałabym raczej, że jest trochę wyblakłe, ale wciąż ma kolory. Bardziej pastelowe niż intensywne. Pamiętam, że moja Babcia wcisnęła nam do ręki sok na wyprawę, a Dziadek zabrał ze sobą lornetkę, żebyśmy mogli oglądać okolicę z oddali. Każde z nich zadbało o tę wyprawę na swój sposób – Babcia z troską, Dziadek z ciekawością świata i tą swoją cichą zgodą na małe przygody.
Pamiętam, że Dziadek pozwalał mi robić rzeczy, na które Babcia pewnie by się nie zgodziła, gdyby była z nami. Wspinać się na porośnięty trawą dach bunkrów. Zaglądać w dziury, których końca nie było widać. Iść trochę dalej, trochę wyżej, trochę odważniej. To była nasza słodka tajemnica.
Mam zdjęcie z tej wyprawy. Zamieściłam je później w książce „Zanim odejdzie Tata”, bo dla mnie Tatą był właśnie mój Dziadek. A tamto wspomnienie niesie w sobie coś bardzo ważnego o dzieciństwie, bliskości i tych dorosłych, którzy pozwalali nam odkrywać świat po swojemu.
Gdybym mogła przeżyć jeszcze raz jedno wspomnienie, wróciłabym właśnie tam. Do tamtego dnia, do bunkrów, do Babci wciskającej nam sok do ręki, do Dziadka z lornetką i do siebie samej – małej dziewczynki, która czuła, że świat jest wielki, tajemniczy i na chwilę cały stoi przed nią otworem. To był dobry dzień.
Jakiej rady udzieliłaby Pani osobom, które bardzo chcą zajrzeć w głąb siebie, ale boją się tego, co mogą tam odkryć?
KL: Powiedziałabym im, żeby nie próbowali od razu wejść w siebie z latarką skierowaną w najciemniejsze miejsce. W głąb siebie można zaglądać powoli. Z czułością. Z ciekawością, a nie z oskarżeniem. Myślę, że każdy z nas miał w życiu taki moment, w którym mierzył się z problemem, który wydawał się ogromny – aż do chwili, gdy udało się go nazwać, zrozumieć albo rozwiązać. Podobnie bywa z naszym wnętrzem. Każdy z nas ma w sobie cechy, cienie, szarości, których nie lubi, których się wstydzi albo których się boi. One potrafią rosnąć w ciemności. Straszyć swoim kształtem jak cień czegoś zwykłego, który na krzywej ścianie nagle zaczyna przypominać potwora.
Dlatego czasem warto rzucić światło w miejsce, które mrok uznał za swój dom. Nie po to, żeby siebie ukarać. Nie po to, żeby znaleźć w sobie kolejny powód do krytyki. Ale po to, żeby zobaczyć prawdę w odpowiednich proporcjach. Prawda o nas nie zawsze jest ładna, wygładzona i łagodna. Czasem są w niej blizny, błędy, trudne wybory, przeżycia, których wolelibyśmy nie mieć, i drogi, których dziś być może nie wybralibyśmy ponownie. Ale to wszystko również nas buduje. Nie tylko to, co piękne, jasne i godne pokazania światu.
Poradziłabym więc, żeby nie bać się swojej drogi, nawet jeśli nie zawsze prowadziła ścieżką, którą chcielibyśmy iść. Można zacząć od jednego pytania. Od jednej emocji. Od jednego wspomnienia. Od jednej prawdy, którą jesteśmy dziś gotowi przyjąć. A jeśli to, co odkrywamy, jest zbyt trudne, warto nie zostawać z tym samemu. Czasem potrzebna jest rozmowa z kimś bliskim, czasem wsparcie specjalisty, czasem po prostu bezpieczna przestrzeń, w której nie trzeba udawać, że wszystko jest w porządku. Zaglądanie w głąb siebie nie powinno być aktem przemocy wobec samego siebie. Powinno być powrotem. Czasem bolesnym, czasem niewygodnym, ale jednak powrotem do prawdy, która – gdy już przestaje straszyć z ciemności – może stać się początkiem większej wolności.
Czytelnicy dzielą się z Panią bardzo intymnymi historiami. Gdzie stawia Pani granice, aby nie obciążać własnej psychiki?
KL: To jest coś, czego wciąż się uczę. Bliskie są mi tematy wysokiej wrażliwości, empatii, tak zwanej „ratowniczki” i przejmowania się historiami, których czasem nawet nie byłam uczestniczką. Dlatego bardzo ważne było dla mnie zrozumienie, że empatia nie musi oznaczać brania na siebie cudzych ciężarów.
Kiedyś byłam na warsztatach poświęconych temu, jak być osobą wysoko wrażliwą i empatyczną, a jednocześnie nie zatracić w tym siebie. Usłyszałam tam porównanie, które zostało ze mną na długo: empatia może być jak studnia. Ktoś bliski może przyjść do tej studni, wykrzyczeć swój ból, wypłakać łzy do wody na dnie – i już samo to może być pomocą. Ale nie trzeba po każdej takiej historii przebudowywać całej studni. Nie trzeba wyburzać ściany, żeby zrobić z niej ławkę, bo komuś byłoby wygodniej usiąść. Nie trzeba wrzucać do wiadra cudzych kamieni tylko dlatego, że ktoś nie ma siły ich nieść. Wysłuchanie też jest empatią. Obecność też jest empatią. Nie zawsze trzeba naprawiać, ratować, doradzać i natychmiast szukać rozwiązania.
Bardzo pomaga mi też proste pytanie: „Potrzebujesz wysłuchania czy rozwiązania?”. Czasem ktoś przychodzi z problemem, a my od razu reagujemy radą. Potem ta osoba nie wprowadza naszej rady w życie, wraca z tym samym problemem, a my czujemy frustrację albo bezsilność. A przecież nie każdy przychodzi po rozwiązanie. Czasem ktoś potrzebuje tylko obecności, nazwania emocji, poczucia, że nie jest z tym sam.
Jeśli ktoś potrzebuje rozwiązania, mogę podzielić się swoją perspektywą, ale to nadal nie oznacza, że druga osoba musi ją przyjąć. I to też jest ważna granica – dać coś od siebie, ale nie uzależniać swojego spokoju od tego, czy ktoś zrobi z tym dokładnie to, co ja uznałabym za najlepsze.
Z czytelnikami jestem blisko i bardzo cenię tę przestrzeń zaufania. Jeśli mogę odpowiedzieć, wesprzeć, podziękować, pokierować do książki, fragmentu, ćwiczenia albo po prostu być obecna – robię to. Ale jednocześnie coraz bardziej uczę się rozpoznawać moment, w którym moja własna psychika, zmęczenie albo życie osobiste potrzebują pierwszeństwa.
Wtedy staram się nie robić niczego swoim kosztem. Dla mnie to nie jest brak empatii, tylko szacunek – zarówno do siebie, jak i do czytelników. Bo żeby dawać komuś obecność, trzeba najpierw nie porzucić samej siebie.
Projektuje Pani okładki i wnętrza sama, czy współpracuje z grafikami?
KL: Miałam przyjemność być po obu stronach tego procesu – zarówno współpracować z graficzką, jak i tworzyć okładki oraz wnętrza książek samodzielnie od podstaw. W self-publishingu bardzo często trzeba nauczyć się wielu rzeczy, które w tradycyjnym modelu wydawniczym są rozłożone na kilka osób albo cały zespół. Autor nie jest tylko autorem. Czasem staje się też osobą odpowiedzialną za koncepcję wizualną, skład, wybór kolorów, typografię, okładkę, grafiki promocyjne i całą estetykę publikacji. Ja lubię mieć wpływ na ten proces, bo wygląd książki jest dla mnie przedłużeniem jej treści. Okładka, wnętrze, font, kolor, ilustracje – to wszystko buduje pierwsze wrażenie i atmosferę, w której czytelnik później spotyka się ze słowami. Dlatego nawet jeśli nie wszystko wykonuję sama, bardzo zależy mi na tym, żeby końcowy efekt był zgodny z moją wizją. Kiedy finanse pozwolą, bardzo chciałabym przekazać część moich wydań w ręce specjalistów – grafików, ilustratorów, osób od składu i projektowania książek. Wiem, jak ogromną wartość wnosi profesjonalne spojrzenie i doświadczenie kogoś, kto zajmuje się tym zawodowo. Jednocześnie są takie okładki i grafiki, które stworzyłam sama i które prawdopodobnie zostawię, nawet jeśli kiedyś będę odświeżać całe wydania. Mam do nich sentyment. Są częścią mojego początku, mojego uczenia się, mojej samodzielności i tej drogi, na której krok po kroku budowałam swoje książki od pomysłu aż po gotową publikację.
Na Facebooku wspominała Pani o pracy nad czymś bardziej fabularnym i emocjonalnym. Może Pani zdradzić, czy planuje całkowitą zmianę formy literackiej?
KL: Tak, planuję dużą zmianę w swoich dotychczasowych formach literackich. Może nawet małą rewolucję. Do tej pory wydałam sześć publikacji, w tym dwie w języku angielskim, które mieściły się przede wszystkim w obszarze rozwoju osobistego, autorefleksji, relacji i pracy własnej. Aktualnie coraz mocniej wchodzę w fabułę – i muszę przyznać, że jest to zupełnie inny rodzaj pracy. W moich dotychczasowych książkach zależało mi na tym, aby czytelnik czuł się mile widziany. Jak w bezpiecznym, ciepłym miejscu, otulony opieką i czułością. Bez oceniania, bez narzuconych odpowiedzi, bez ciągnięcia w stronę jednego właściwego rozwiązania. Bardziej z zaproszeniem do spojrzenia w różne miejsca w sobie samym.
W fabule pracuję inaczej. Tam nie chodzi już o bezpośrednie pytania czy ćwiczenia, tylko o pokazanie bohaterów w ich nieidealności. Ich rozterek, błędów, emocji, dobrych intencji, które nie zawsze zostają dobrze zrozumiane. Ich nieumiejętności komunikacji, lęków, pragnień, sprzeczności i wyborów, które mogą być słuszne z jednej perspektywy, a bolesne z innej.
To jest dla mnie niezwykle fascynujące – tworzyć postacie, których decyzje wynikają z ich historii, doświadczeń i ran. Pilnować, żeby były po prostu ludzkie. Nie czarno-białe. Nie wyłącznie dobre albo złe, ale szare, złożone, czasem trudne do jednoznacznej oceny. W tej niejednoznaczności jest ogromne piękno.
Pociąga mnie też prowadzenie świata w taki sposób, żeby samemu odkrywać konsekwencje wyborów bohaterów. Być świadkiem ich zmian, błędów, upadków, prób naprawy i decyzji, które dla jednej osoby mogą oznaczać ratunek, a dla innej stratę. Pasjonują mnie skomplikowane charaktery, motywacje różnych postaci i głębia konsekwencji.
Bo tak przecież jest w życiu. Każdy z nas jest inny. Każdy niesie swój własny bagaż doświadczeń. To przez pryzmat naszej historii podejmujemy decyzje, budujemy relacje, bronimy się, kochamy, uciekamy albo próbujemy zaczynać od nowa.
Właśnie to chciałabym odzwierciedlić w moich bohaterach – zarówno w „Bramie Pomiędzy Światami”, jak i w „Światłocieniu”. Chcę, żeby byli prawdziwi emocjonalnie, nawet jeśli będą żyli w zupełnie fikcyjnych światach albo mierzyli się z wydarzeniami, których sami czytelnicy nigdy nie doświadczyli.
Mam nadzieję, że mi się to uda. Bo choć forma będzie inna, jedno pozostaje wspólne z moimi wcześniejszymi książkami: nadal najbardziej interesuje mnie człowiek. Jego emocje, prawda, relacje, cienie, wybory i to, co dzieje się w nim wtedy, gdy musi spotkać się ze sobą naprawdę.
Dziękuję za rozmowę
