W Muzeum Miejskim w Nowej Soli można oglądać niezwykłą świąteczną wystawę zatytułowaną„Szopki i dziadki”. To blisko 300 eksponatów, w tym 100 szopek bożonarodzeniowych jak np. szopka z kryształu solnego, 91 szopek z kolekcji Martina i Teresy Bickel ze zbiorów Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach i ok. 200 dziadków do orzechów, głównie w kształcie figurek.
Na wystawie zgromadzonych zostało blisko 100 szopek bożonarodzeniowych. Kluczem do ich ekspozycji były kraje pochodzenia. Najwięcej jest szopek z Włoch, które słyną z tej formy przeżywania bożonarodzeniowego misterium. Większość szopek została przekazana do kieleckiego Muzeum przez Martina i Teresę Bickel ze szwajcarskiego Wildhaus, więc drugą co do wielkości grupą są eksponaty szwajcarskie. Temat szopek łączy się z mniej oczywistym, ale równie popularnym symbolem Świąt Bożego Narodzenia czyli dziadkiem do orzechów. Ekspozycja prezentuje około 200 dziadków, w większości w formie tradycyjnych drewnianych figurek królów, książąt i żołnierzy z ruchomymi ustami. Zobaczymy też zgniatacze do orzechów w różnorodnych ciekawych formach. Sale tej okolicznościowej wystawy czasowej zostały zaaranżowane tak, aby można było poczuć nastrój nadchodzących świąt, a także zrobić sobie na pamiątkę okolicznościowe zdjęcie z dziadkiem do orzechów na tle piernikowych domków.
Podczas wernisażu przypomniano również o pierwszej wystawie szopek bożonarodzeniowych, która odbyła się prawie sto lat temu, bo w 1927 roku, w Heimatmuseum w Neusalz. Otwierał ją prekursor nowosolskiego muzealnictwa Edmund Gleaser. Cieszyła się ona tak dużą popularnością, że temat ten powtórzono w roku 1930.
Wystawę będzie można oglądać do końca stycznia 2027 r.
Szopka bożonarodzeniowa to rodzaj sceny, której głównym zadaniem jest przedstawienie i upamiętnienie narodzin Chrystusa. Ekspozycja ta z pewnością będzie interesująca dla osób, dla których najważniejsze jest centrum szopki poświęcone adoracji religijnej. Jednak zachęcamy do odwiedzenia wystawy również ze względu na szeroki kontekst kulturowy prezentowanych przedmiotów: środowiskowe uzasadnienie materiałów użytych przy budowie szopek, sposób przedstawienia postaci czy refleksję nad historią tego misterium, którego początki sięgają XIII wieku.
Dziadki do orzechów znane są od starożytności. Wykonywano je z brązu, a kształtem przypominały kombinerki. Pierwsze drewniane pochodzą z XVII wieku z rejonu Gór Rudawskich w Saksonii, skąd przeniknęły do Czech, Polski i innych regionów Niemiec, a zwłaszcza na Śląsk. Dziadek do orzechów jest jednym z symboli Świąt Bożego Narodzenia. W wielu kulturach z orzechów wróży się zdrowie i pomyślność na nowy rok, dlatego dziadki i szopki tak pięknie łączą się w kontekście obrzędowości świąt końca starego i początku nowego roku.
Oprac. Agnieszka Góralczyk
Foto: FB Muzeum Miejskie w Nowej Soli
