Na działkach co prawda kwiatów coraz mniej, jednak są jeszcze pory, ale to w moim uznaniu też pewien rodzaj kwiatów (przetrwają jesień i zimę). Podobnie jest z ludźmi – najpiękniejsze kwiaty wśród ludzi przetrwają największy „mróz” i zakwitną.
Dziś w felietonie kilka refleksji, które rozpocznę od przysłów związanych z obserwacją przyrodniczą, czyli tradycyjnie działkową:
„Witold w listopadzie grzmi, rolnik wiosną śni” (12 listopada)
„Na Stanisława Kostkę ujrzysz śniegu drobnostkę, a na Ofiarowanie (21 listopada) przydadzą się sanie” (13 listopada)
„Listopad marcowi za rodzica służy i marcowe psoty wróży” (14 listopada)
„Deszcz w połowie listopada, tęgi mróz w styczniu zapowiada” (15 listopada).
Stosuję taką datację sentencji, oczywiście wątek językowy tu się zakrada, bo sentencja to wyraz łaciński, a w szkole średniej łacina w klasie humanistycznej, gdy do takiej klasy uczęszczałem, to 4 godziny w tygodniu (przy okazji pozdrawiam serdecznie Bożenę, nauczycielkę i już teraz przyjazną duszę). Lubię jednak osobiście polskie słowo „przysłowie”.
Książę Witold, syn Kiejstuta i brat stryjeczny Władysława Jagiełły. Warto prześledzić historię Wielkiego Księstwa Litewskiego i współczesnej Litwy. Byłem tam kilkadziesiąt razy i mam przyjaciół, których bardzo cenię i utrzymuję z nimi stały kontakt. Usłyszałem, że rozbieżność rozumienia historii jest taka: Litwini o korzeniach polskich uważają, że Władysław Jagiełło jest bohaterem, bo doprowadził do Unii z Koroną Królestwa Polskiego, a z drugiej strony Litwini uznali go za zdrajcę, a za bohatera narodowego Witolda. Nie mnie to rozstrzygać. Tylko mnie to ciekawi. Ale jest jeszcze święty Wit, którego imię jest kojarzone z imieniem Witold. Świętego Wita kojarzę z pobytem kilkukrotnym w Pradze – „taniec wita”, czyli choroba padaczki. Ale poza dygresją zamieszczam cytat z mojej korespondencji z pisarką, malarką i aktorką na ten temat – Kristina Uženaitie:
„Polak może patrzeć na Jagiełłę i widzieć w nim władcę, który stworzył fundament potęgi Jagiellonów. Litwin może patrzeć na Witolda i widzieć w nim władcę, który bronił podmiotowości Litwy. Obie perspektywy mają historyczne uzasadnienie, ale żadna nie powinna prowadzić do tego, że Jagiełło był zdrajcą, a Witold przeciwnikiem Polski. Jest jeszcze jedna rzecz, którą uważam za szczególnie interesującą: Jagiełło był jednocześnie litewskim Giedyminowiczem i polskim królem. Witold był jego kuzynem, litewskim wielkim księciem, ale również politycznym partnerem polskiego monarchy. Obaj należą do wspólnej historii Polski i Litwy”.
Stanisław Kostka – wybitny i charyzmatyczny jezuita. A że ten wątek litewski jest mi bliski, to wspomnę jeszcze o poecie i jezuicie Józefie Bace, który urodził się na Litwie i studiował w Akademii Wileńskiej. Życiorys intrygujący, bo jeśli chodzi o twórczość, to po latach pojawił się w polskich podręcznikach języka polskiego w szkole średniej za „pośrednictwem” Czesława Miłosza. Przez kilka wieków był uważany za grafomana. Po zachwycie Miłosza nad tą grafomanią – na studiach wysłuchałem jednej piosenki zespołu „Budzy i Trupia Czaszka” z tekstem Józefa Baki i później przeczytałem „Uwagi o śmierci niechybnej” (1766 r.) i zainspirowany użyłem cytatów w swojej powieści „Niebieskie Zakony”. Ot i takie kwiatki :). Przyjemnej lektury felietonu życzę, choć dziś przydługi nieco.
Co robią kwiatki na działce – może, gdy mają ochotę, to zakwitną?
Słowa potrafią zmieniać świat na lepszy.
Wojciech Koryciński
